Fort Buitensluis
Erfgoed als drager van recreatie en toerisme rond het Haringvliet.
Fortlaan, Numansdorp
Programma: Landschap en toerisme
Fort Buitensluis is een historisch fort aan de ingang van de haven van Numansdorp. De basis van het fort is gelegd in de 18e eeuw. In de loop van de tijd is het fort meerdere keren uitgebreid en versterkt, onder andere in de Tweede Wereldoorlog met gewapend beton en extra bunkers. Binnen de Regio Deal Zuid-Hollandse Delta valt Fort Buitensluis onder de programmalijn Landschap en Toerisme, binnen de erfgoedlijn rond het Haringvliet. Het fort is één van de erfgoedlocaties die samen het verhaal van het Haringvliet, de waterverdediging en de delta vertellen. Erfgoed wordt daarbij bewust ingezet als motor voor recreatie, toerisme en een sterke regionale economie. Het project richt zich op drie hoofdopgaven: 1. Het fort fysiek en inhoudelijk toegankelijk maken voor een breed publiek. 2. Restauratie en renovatie zodat het fort veilig, beleefbaar en toekomstbestendig is. 3. Het fort gereed maken voor een duurzame, zelfstandige exploitatie. Het project sluit aan bij andere Regio Deal-projecten in dezelfde programmalijn: versterking van routes en verbindingen rond het Haringvliet, het verbeteren van de kwaliteit van recreatieve voorzieningen en het vergroten van het toeristisch profiel van de Zuid-Hollandse Delta als geheel.
De gezamenlijke ambitie voor 2030 is:
- Een toegankelijk fort voor jong en oud. Een recreatieve bestemming voor bezoekers, recreanten en toeristen van binnen en buiten de Zuid-Hollandse Delta.
- Een goed verteld en beleefbaar verhaal van het fort en de linies. Het gaat om het zichtbaar en begrijpelijk maken van militair erfgoed, waterveiligheid en de geschiedenis van het Haringvliet.
- Een zelfstandig exploitabel fort. Het fort moet financieel en organisatorisch zo worden ingericht dat een structurele exploitatie door een lokale stichting en partners mogelijk is.
Concreet betekent dit onder andere:
- Verbeterde toegankelijkheid van het terrein en de gebouwen (veiligheid, routes, informatie).
- Behoud en herstel van erfgoedwaarden (renovatie, conservering, inrichting).
- Ontwikkeling van een publieksfunctie, zoals rondleidingen, educatie, horeca en evenementen.
- Aansluiting op regionale recreatieve routes (fiets, wandel, water) en het ‘Deltaverhaal’.
De kracht van de regio in dit project is dat erfgoed, landschap en toerisme met elkaar worden verbonden:
- Fort Buitensluis is onderdeel van een groter netwerk van erfgoedlocaties rond het Haringvliet en in de Zuid-Hollandse Delta.
- Door deze objecten te verbinden tot één samenhangend verhaal wordt de regio aantrekkelijker voor dagbezoekers en meerdaagse gasten.
- De Regio Deal zet in op versterking van de toeristische sector, vergroting van de verblijfsduur en hogere bestedingen.
- Lokale en regionale partijen (gemeenten, provincie, erfgoedorganisaties, ondernemers en vrijwilligers) werken samen aan programmering, marketing en beheer.
Dit sluit aan bij de doelstelling van de programmalijn Landschap en Toerisme om:
- de gemiddelde verblijfsduur van toeristen met circa 10% te laten toenemen, en
- de omzet in de toeristische sector in de regio met circa 10% te laten groeien.
Fort Buitensluis is daarbij een herkenbare schakel: het verbindt het historische verhaal van waterverdediging aan het huidige recreatieve gebruik van het Haringvliet en de Hoeksche Waard.
De beoogde impact past binnen de indicatoren van de programmalijn Landschap en Toerisme. Voor Fort Buitensluis gaat het onder meer om:
- Meer bezoekers aan het fort en de directe omgeving (groei in jaarlijkse bezoekersaantallen, zowel dag- als groepsbezoek).
- Toename van toeristische bestedingen in de regio. Bezoekers aan Fort Buitensluis besteden ook bij horeca, winkels en andere voorzieningen in Numansdorp en de Hoeksche Waard.
- Verlenging van de verblijfsduur in de Zuid-Hollandse Delta. Fort Buitensluis draagt bij aan een aantrekkelijker meerdaags aanbod rond het Haringvliet.
- Behoud en versterking van cultuurhistorisch erfgoed. Het fort wordt behouden, beter onderhouden en duurzaam gebruikt.
- Bijdrage aan regionale samenwerking. Het project versterkt de samenwerking tussen gemeenten, provincie, erfgoedorganisaties en toeristische partners in de erfgoedlijn Historisch Haringvliet.
Waar mogelijk worden deze effecten meegenomen in de monitoring van de Regio Deal (bijvoorbeeld via bezoekerscijfers, overnachtingscijfers, omzetgegevens toeristische sector en kwalitatieve evaluaties).
Trekker: Gemeente Hoeksche Waard
Partners:
- Stichting Fort Buitensluis
- Erfgoedtafel Provincie Zuid-Holland (erfgoedlijn)
Status afgerond
Het project Fort Buitensluis is in uitvoering binnen de Regio Deal. Er wordt gewerkt aan:
- verdere toegankelijkheid van het fort voor publiek;
- restauratie en renovatie van gebouwen en voorzieningen;
- uitwerking van de exploitatievorm, samen met Stichting Fort Buitensluis en partners;
- inpassing van het fort in de bredere erfgoed- en recreatieve routes rond het Haringvliet.
Binnen de programmalijn Landschap en Toerisme is het project onderdeel van de bredere erfgoedlijn. De algemene voortgang van de programmalijn is positief: veel projecten zijn opgestart of afgerond, maar enkele grotere projecten kennen vertraging door de complexiteit en benodigde besluitvorming. Fort Buitensluis beweegt mee in dit regionale tempo, waarbij zorgvuldigheid en kwaliteit voorop staan.
- Erfgoedprojecten vragen een lange adem. Vergunningen, eigendomssituaties en technische staat van gebouwen kosten tijd en aandacht.
- Goede afstemming tussen publieke opdracht (behoud erfgoed, toegankelijkheid, educatie) en een realistische exploitatie is essentieel.
- Aansluiting bij de regionale erfgoedlijn en marketingorganisatie vergroot de zichtbaarheid, maar vraagt actieve afstemming tussen meerdere gemeenten en organisaties.
- Vrijwilligers en lokale betrokkenheid zijn een kracht, maar vragen ook ondersteuning en structuur.